انرژیکس (EnergX) - ترموکوپل‌های یکبار مصرف (Disposable or Expendable Thermocouples) از ابزارهای کلیدی اندازه‌گیری دمای مذاب در صنایع ریخته‌گری و فولادسازی هستند. این سنسورها که با نام نوک‌های یکبار مصرف فروبردی یا غوطه‌وری (Dip Tips) نیز شناخته می‌شوند، به دلیل مقاومت در برابر دماهای بسیار بالا (تا 1700 سلسیوس و بالاتر)، سرعت پاسخ‌دهی بالا و قیمت مقرون‌به‌صرفه، در فرآیندهای ذوب و ریخته‌گری کاربرد فراوانی دارند. انتخاب درست ترموکوپل برای اندازه‌گیری دقیق دمای مذاب نقش حساسی در بهینه‌سازی کیفیت محصول، افزایش ایمنی و کاهش هزینه‌ها ایفا می‌کند.

---

ترموکوپل یکبار مصرف چیست؟

این ترموکوپل‌ها معمولاً از آلیاژهای پلاتین-رودیوم (نوع S و R و B) ساخته شده و داخل یک غلاف نسوز مثل کاغذ نسوز یا سرامیک پیچیده شده‌اند تا در برابر خوردگی و شوک حرارتی محافظت شوند. آنها معمولاً برای مدت کوتاهی (3 تا 6 ثانیه) در مذاب فرو می‌روند تا دمای مذاب را با دقت حدود ±1 سلسیوس اندازه‌گیری کنند. پس از استفاده، به دلیل شرایط سخت کاری، عمرشان محدود است و تعویض می‌شوند.

---

نکات مهم در خرید ترموکوپل یکبار مصرف

نوع ترموکوپل

بر اساس دمای کاری، فلز مذاب و شرایط محیطی، معمولاً نوع S (پلاتین-رودیوم 10%) یا نوع R انتخاب می‌شود. نوع B برای دماهای بالاتر تا حدود 1800 درجه سانتی‌گراد کاربرد دارد.

جنس و ابعاد غلاف

غلاف ترموکوپل می‌تواند از کاغذ نسوز یا سرامیک با قطرهای مختلف (معمولاً 18 تا 32 میلی‌متر) باشد. قطر و طول غلاف باید متناسب با کوره و نیاز فرآیند باشد تا دقت اندازه‌گیری حفظ شود و ترموکوپل آسیب نبیند.

دقت اندازه‌گیری

ترموکوپل‌های یکبار مصرف معمولاً دقت حدود ±1 درجه سانتی‌گراد دارند که برای بیشتر فرایندهای ریخته‌گری مطلوب است.

ضدپاشش بودن

برخی مدل‌ها دارای روکش‌های ضدپاشش (Non-splash) برای حفاظ بیشتر اپراتور و تجهیزات هستند که در محیط‌های دارای پاشش مذاب توصیه می‌شود.

تعداد دفعات استفاده

برخی ترموکوپل‌ها قابلیت چندبار استفاده (Multi-Dip) را دارند اما در بیشتر موارد در صنایع ریخته‌گری استفاده یکبار مصرف بهتر و امن‌تر است.

کیفیت و استانداردها

خرید از برندهای معتبر با گواهی‌های بین‌المللی (IPTS 48, IPTS 68, ITS 90) تضمین‌کننده کیفیت و دقت محصول است.

بخوانید: چرا در ریخته‌گری فولاد نیاز به ترموکوپل یکبار مصرف داریم؟

---

کاربردها و مزایا

• اندازه‌گیری دقیق دمای مذاب در کوره‌ها، پاتیل‌ها و جریان‌های فلزی
• بهبود کنترل فرآیندهای ذوب و ریخته‌گری
• افزایش ایمنی اپراتورها با مدل‌های ضدپاشش
• کاهش خطا و ضایعات به واسطه مانیتورینگ دقیق دما
• قابلیت استفاده سریع و آسان به صورت تک‌بار مصرف بدون نیاز به کالیبراسیون پیچیده

---

نحوه استفاده صحیح

• فرو بردن ترموکوپل به صورت عمودی و سریع در مذاب
• عدم استفاده مجدد از ترموکوپل یکبار مصرف پس از تماس با مذاب
• انتخاب طول مناسب برای جلوگیری از تماس با دیواره کوره
• نگهداری در محیط خشک و دور از رطوبت قبل از استفاده

---

پرسش‌های پرتکرار

چرا باید از ترموکوپل یکبار مصرف استفاده کنیم؟

برای اندازه‌گیری دقیق و سریع دمای مذاب تحت شرایط سخت و جلوگیری از خرابی سنسورهای دائمی.

عمر این ترموکوپل‌ها چقدر است؟

معمولاً برای ۱ بار استفاده ۳ تا ۶ ثانیه در مذاب طراحی شده‌اند.

تفاوت ترموکوپل یکبار مصرف و چندبار مصرف چیست؟

یکبار مصرف برای استفاده سریع و تعویض پس از هربار اندازه‌گیری است، چندبار مصرف امکان استفاده مجدد محدود در شرایط خاص را دارد.

بهترین نوع ترموکوپل برای ذوب فولاد کدام است؟

معمولاً نوع S (پلاتین-رودیوم 10%) به دلیل دقت و مقاومت حرارتی بالا توصیه می‌شود.

آیا همه ترموکوپل‌ها ضدپاشش هستند؟

خیر، مدل‌های ضدپاشش (Non-splash) مخصوص محیط‌های با پاشش مذاب هستند و ایمنی بیشتری دارند.

قیمت ترموکوپل یکبار مصرف چگونه تعیین می‌شود؟

عوامل موثر شامل نوع، طول، جنس غلاف و برند تولیدکننده است.