شیرهای کنترلی یا کنترل ولو (Control Valves) به شیرهایی گفته می‌شود که به منظور کنترل شرایطی همچون جریان، فشار، دما و سطح مایع به کار می‌روند. این عمل با باز یا بسته شدن شیر به صورت ناقص یا کامل صورت می‌گیرد. باز و بسته شدن شیرهای کنترلی معمولاَ توسط عملگرهای پنوماتیک، هیدرولیک یا الکتریکی صورت می‌گیرد. برای کنترل باز و بسته شدن عملگرها، از موقعیت‌سنج‌هایی استفاده می‌شود که بر اساس سیگنال‌های الکتریکی یا پنوماتیکی عمل می‌کنند. هر شیر کنترلی از سه بخش مهم تشکیل شده است که هر کدام از این بخش‌ها خود چندین طرح مختلف دارند. این بخش‌ها شامل عملگر، موقعیت‌سنج و بدنه می‌شود.

تهیه مشخصات شیرهای کنترل یکی از مراحل بسیار مهم در طراحی کامل، خرید و ساخت سیستم‌های کنترلی است. اگر برای سیستم کنترلی بدلیل مشخصات اشتباه و یا ناقص، شیر کنترل نامناسبی انتخاب شود، جایگزینی آن برای خریدار و نیز سازنده پرهزینه بوده و اغلب منجر به تأخیر در پروژه می‌شود. به همین دلیل، بسیاری از مصرف‌کنندگان و پیمانکاران شیرهای کنترلی، دیتاشیت‌های استاندارد مربوط به خود را توسعه داده‌اند تا بتوانند تا حد ممکن از اطلاعات ناکافی و گاه اشتباه مربوط به مشخصات شیرها بپرهیزند.

سازمان‌ها و استانداردهای گوناگون از جمله IPS، IEC، DIN، BS و ISO استانداردهایی برای شیرهای کنترلی ارائه داده‌اند. لازم بذکر است که استانداردهای DIN، BS و ISO دقیقا استاندارد شیرهای کنترلی IEC را استفاده کرده‌اند و IPS نیز در تدوین استاندارد شیرهای کنترلی خود از دیگر استانداردهای بین‌المللی به عنوان مرجع استفاده کرده‌ است. همچنین استاندارد IEC نسبت به IPS جامعیت بیشتری داشته و در دیتاشیت مربوط به شیرهای کنترلی مشخصات بیشتر و کامل‌تری را پوشش داده است.

کمیسیون بین‌المللی الکتروتکنیک (IEC) یک سازمان استاندارد غیر دولتی است که استانداردهای بین‌المللی را برای همه فناوری‌های مرتبط با الکتریک و الکترونیک  (که در مجموع بعنوان الکتروتکنولوژی شناخته می‌شوند) تهیه و منتشر می‌کند. استانداردهای IEC بازه‌ی گسترده‌ای از فناوری‌ها را از تولید توان گرفته تا انتقال و توزیع آن در کاربردهای خانگی و نیز تجهیزات اداری، نیمه رساناها،  فیبرهای نوری، باتری‌ها، انرژی خورشیدی، نانوتکنولوژی، انرژی دریا و بسیاری دیگر پوشش می‌دهند.