یکی از مهمترین بخش‌ها در فرایندهای کنترلی، شیرهای کنترلی یا کنترل ولو (Control Valve) می‌باشند. این ولوها برای تنظیم شرایط یک فرایند و نزدیک کردن آن به بهترین نقطه ممکن کارکردی استفاده می‌شوند.

یک کنترل ولو اتوماتیک شامل مجموعه‌های زیر است:

• جریان عبوری که باید کنترل شود
• یک سنسور که تغییرات جریان را اندازه‌گیری می‌کند
• یک کنترلر که سیگنال‌های محاسبه شده را به اکچویتور ارسال می‌کند
• یک اکچویتور که فرمان‌های کنترلر را بر روی ولو اجرا می‌کند
• ولو که جریان را کنترل می‌کند

ترکیب و تجمیع موارد فوق در یک سیستم، مجموعه‌ای را ایجاد می‌کند که از آن می‌توان برای کنترل جریان استفاده کرد. این مجموعه بسته به ملزومات هر فرایندی می‌تواند در شکل‌های مختلف ساخته شود.

اجزای یک شیر کنترلی (کنترل ولو)

در یک دسته‌بندی، کنترل ولوها را می‌توان به دو دسته کنترلی و on/off تقسیم کرد. در نوع اول مقدار دبی بین 0 تا 100 درصد قابل تنظیم است، در حالیکه در دومی ولو یا باز است یا بسته.

از لحاظ باز و بسته شدن ولو، شیرهای کنترلی را به دو دسته تقسیم کرد.

ولوهایی که دبی جریان را از طریق حرکت رفت و برگشتی stem انجام می‌دهند. این ولوها از نوع شیر کروی (Globe Valve) و یا شیر سوزنی/دروازه‌ای (Gate Valve) می‌باشند.

ولوهایی که دبی جریان را از طریق حرکت دورانی یک دیسک یا کره انجام می‌دهند. این ولوها از نوع شیر پروانه‌ای (Butterfly Valve) و یا توپی (Ball Valve) می‌باشند. همچنین اکچویترها هم می‌توانند خطی یا دورانی باشند. همچنین اکچویتور می‌تواند با هوا و یا برق کار کند. که به آن اکچویتور پنوماتیکی و یا برقی گفته می‌شود.